23 Mart 2016 Çarşamba

Çocuk tacizleri - Buz dağının görünen yüzü...

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Sema Ramazanoğlu’nun akıl almaz açıklamasını hepimiz duyduk, okuduk.  “Bir vaka kuruma genellenemez/ kurumun suçu yoktur” demeye getirmiş, gündemdeki vakfı savunmuş. Ama ben bu açıklamayı daha geniş ele almak istiyorum. Çünkü bir Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı’nın konuyu bu şekilde basite indirgemesi bir kurumu koruma ve kollamanın da ötesinde ciddi riskler taşıyor. 

Önce açıklamaya bakalım: "… Her zaman kötü niyetli insanlar, bazı işleri su istimal edebilen insanlar olabiliyor. Buna bir kere rastlanmış olması hizmetleri ile ön plana çıkmış bir kurumumuzu karalamak için gerekçe olamaz. Biz Ensar Vakfı’nı da tanıyoruz, hizmetlerini de takdir ediyoruz, ama öteki taraftan bunu yapan kişi için de sıfır toleransla hukuki açıdan bütün takibimizi yapıyoruz. Bu çocuklar ile ilgili bakanlığımızın rehabilitasyon ve sosyal hizmet uzmanlarımız, psikologlarımız devreye girdiler. Aileler ziyaret edildi. Çocuklarımızın rehabilite edilebilmesi için çalışmalar başlatıldı. Çocuklarımızın en az travma ile bu dönemi en iyi şekilde atlatabilmeleri için gerekli bütün psikolojik destekler veriliyor ve vermeye devam edeceğiz...." demiş. Yani olayı sadece münferit bir vaka olarak ele alıyor; yakalanan kişinin cezalandırılmasına ve çocukların rehabilitasyonuna odaklanıyor. Pekiyi vakalar bu kadar mı? Hayır, sadece 45 çocuktan 10’unun ailelerinin şikayetçi olması durumundan bahsetmiyorum. Ya daha da fazla çocuk varsa? Ya daha da fazla tacizci öğretmen varsa? Ya sadece Karaman değilse? Bir düşünün, ortaya çıkmış 45 vaka var, tek bir öğretmenin kurbanları. Bu rakam bu işin bir gün, bir ay, bir yıl değil, muhtemelen yıllardır sürdüğüne işaret ediyor. Bir şehirde, bir kişinin yatılı (dini) eğitim kurumlarında bu kadar çok çocuğu taciz etmiş olması sistemde ciddi bir sorun olduğunu gösterir. A kurumu ya da B kurumu fark etmez, bu yatılı öğrenci evleri çocuk istismarına açık bir ortam demektir.
Bu ilde bir kişi 45 çocuğa tecavüz edebiliyorsa bu ilde ya da başka illerde, başka kişiler de bu ortamları kullanarak çocukları taciz edebiliyor ve onlarca çocuğu taciz etse de ortaya çıkıyor demek. Dahası, kurbanların hepsi yargıya da başvurmuyor. 45 ailenin sadece 10’unun şikayetçi olduğu, diğerlerinin 10.000 dolar karşılığı şikayetlerini çektiği söyleniyor. Bu ne demek? Dahası da olabilir, para karşılığı susturulmuş aileler olabilir demek. Yani bu 45 çocuk buz dağının sadece görünen yüzü olabilir. Ama Aile ve Sosyal Politikalar Bakanımız ne diyor. Bu kişinin peşindeyiz diyor. Yani bu kişinin 45 çocuğa bunu yapmasına olanak tanıyan sistem ve kurumları ele almayı hiç mi hiç düşünmüyor. A vakfı B vakfı fark etmez, ortada çocuk istismarına son derece açık bir ortam var ve hiç bir denetim yok. Ama Aile Bakanımızın gündeminde bunlar yok. Bu öğretmen muhtemelen ağır bir ceza alacak, yetkililer de ‘biz görevimizi yaptık’ diyecek. 45 çocuğa (daha fazla da olabilir) muhtemelen yıllarca taciz uygulanmasına ortam sağlayan ve hatta belki de göz yuman sistem ne olacak pekiyi? Onlar kurban üretmeye devam edecek. 

Bu işin nasıl işleyebileceğini anlamak istiyorsanız daha geçen ay Oscar alan Spotlight filmini mutlaka izlemenizi öneririm. Bu filmde Katolik Kilisesi’nin çocukların tacizine nasıl göz yumduğu, ortaya çıktığında nasıl para karşılığı ört bas edildiği, mahkemelere ve basına yansıyan vakalara kilise yetkililerinin nasıl “çürük elmalar her ortamda olur, bunlar münferit vakalardır” dediğini, ama sistem düzeyinde hiç bir şey yapmadıklarını ve basına yansıyanların nasıl buz dağının görünen yüzü olduğunu çok güzel anlatan, gerçeklere dayanan bir film. Hollywood filmi deyip geçmeyin; bu konudaki teknik raporlara dayalı bilgileri çarpıcı ve herkesin anlayabileceği bir şekilde aktarıyor. 2010’da Hollanda’daki Katolik Kilisesi ilgili bir rapor hazırlandı; durum benzer. 

Amerika’yı tekrar keşfetmeye gerek yok. Dünyada yaşanmış örnekler şunu gösteriyor: bu tür kurumlarda çocuk tacizi vakalarının sadece küçük bir kısmı ortaya çıkıyor. O yüzden ortaya çıkan vakalar tek tek ele alınmamalı. Sistem incelenmeli. “Hocalar yapmaz” diye varsayılmamalı. Sistemde çocuk istismarına olanak sağlayan unsurlar belirlenmeli. Bu unsurlar ortadan kaldırılmalı; hassas noktalar denetlenmeli. Sistem şeffaf olmalı. Çocuk istismarının bir sorun olabileceği herkes tarafından algılanmalı. Çocukların bu tür ortamlarda her türlü sorunu iletebilecekleri sırdaş kişiler olmalı. Bu kişiler çocuklara yol göstermeli, tacizciden uzaklaşma ve şikayet etme sürecinde yol göstermeli, destek olmalı. Yine başa dönüyoruz: “Hocalar yapmaz” diye varsayılmamalı. Yaparsa da “çürük elma”, “münferit vaka” şeklinde yaklaşılmamalı. Sorunun köküne inilmeli. Özetle, mevcut durum incelenmeli, bundan ders çıkartılmalı, mevcut durum iyileştirilmeli ve ileriye dönük önlemler alınmalı. Kamuda gerçekçi politikalar böyle geliştirilir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığından bu sorunu tüm boyutları ile ele alan ciddi çalışmalar yapmalarını bekliyoruz. “Münferit vakadır” açıklamaları değil. 

Dr. Tomris Cesuroğlu

16 Şubat 2016 Salı

Seçil'in Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum Hikayesi

Merhaba BYBO,

Ben Seçil, Ateş ve Güneş’in annesi, Ali’nin eşiyim. Oğlum Ateş’i Mart 2010'da 40+2’de sezaryenle kucağıma aldım. Sezaryen olma sebebim gebeliğimin 40 haftayı geçmiş olmasıydı. Bunun bir sezaryen sebebi olmadığını öğrendiğimde artık çok geçti. Yine de epidural sezaryen olduğum ve oğlumu doğar doğmaz koklayabildiğim ve o harika dakikalara şahit olabildiğim için mutluyum. 

Üzerinden 5 yıl geçtikten sonra kızım Güneş’e hamile olduğumu öğrendiğimde yine aynı heyecanı yaşarken bu kez daha bilinçli ve doğumuna sahip çıkan bir anne olmaya karar verdim. İkinci kez anne olma serüvenine başlarken öncelikle sezaryen sonrası vajinal doğumu (SSVD) destekleyecek bir doktor bulmak gerekiyordu. Bunun hiç de kolay olmadığını birkaç doktor gezdikten sonra anladım. SSVD'yi desteklediğini söyleyen A plus bir hastanenin profesör bir doktoru ile yolumuza devam etme kararı aldık. Ancak sonradan anladık ki A plus bir hastanede hastalar isteklerine karşılık bulamıyorlar denmesin diye SSVD isteğimizi kabul etmiş sayın doktorumuz. Hamileliğim boyunca tüm kontrollerimde SSVD konusunda beni desteklediği izlenimini uyandırsa da, 37. hafta kontrolümde birden "38. Haftanın sonunda gelmezse sezaryene alırım, zaten hiç aşağı inmemiş kanala da girmemiş girecek gibi de gözükmüyor bir sonraki kontrolde ameliyat günü verelim hatta istersen ameliyat gününü şimdi verelim çünkü ben seni bekliyorum, tatilimi de senin 38. haftana göre ayarladım" deyiverdi. Sağ olsun doktorumuz çok düşünceliydi ama sanırım kızım kendi doğumunu doktorumuzun tatiline göre ayarlamayacaktı maalesef. 

Yaşadığım paniği ve doktor konusundaki hayal kırıklığımı anlatamam. 37. haftamda doktorsuz kalmıştım. O gece sabaha kadar uyumadım ağladım. Bir an önce karar vermem gerekiyordu. Doğuma sayılı günler kala doktorumun beni oyalamış, hatta kandırmış olduğu gerçeği fazlasıyla korkutucuydu ama ben yapmam gereken şeyi açıkça görebiliyordum. Aylar süren hazırlıklar sonunda hem zihinsel hem de bedensel olarak kendimi normal doğuma hazırlamıştım ve aynı motivayonla da devam edecektim. Sezaryen doğum yeniden kaderim olmayacaktı. Tabii bu kararı verirken sevgili ebemden aldığım doğuma hazırlık eğitimi, okuduğum kitaplar ve SSVD ile ilgili yaptığım araştırmalar bana ışık tuttu. Bir arkadaşımın tavsiyesiyle sevgili doktorumuz Tamer Sözen ile tanıştık. Kendisi samimiyetiyle bize güven verdi. 37. Haftada bir SSVD adayını kabul etti. Her şeyden önemlisi oluşabilecek riskleri korkutmadan sade bir dille anlattı, yakın takiple istersek 42. haftaya kadar bile bekleyebileceğimizi söyledi. Bunu bir doktordan duymanın rahatlığı ile artık hem vücudumun hem beynimin hazır olduğunu hissettim. O an itibariyle doktorum ‘sezaryen doğum olmak zorunda’ dese de farketmezdi çünkü sezaryen sebebim doktorun tatil planları olmayacaktı artık. İhtiyacım olan iki kelimeymiş meğer ‘her şey yolunda’. Ben neredeyse emindim herşeyin yolunda olduğuna ve bundan sonra olacağına ama buna sadece benim inanmam yetmiyormuş. Bu bir ekip işiymiş gerçekten. Destekçilerden biri yan çizince denge bozuluyormuş. Şimdi ekip tamamdı. Ben, eşim, ebem, doktorum ve tabii son kararı verecek olan kahraman kızım. 

Huzurlu bir şekilde beklemeye başladık. Her şey çoktan hazırdı; kızımın odası hastane çantam, süsler, hediyelikler… Arada sırada kızımın odasına gidip ona, doğunca odasında nasıl vakit geçireceğimizi anlatır, gel artık seni çok özledik, herşeyimizle hazırız seni bekliyoruz derdim. Bu arada son güne kadar yoga egzersizlerini yapıyor, zamanımı bol bol yürüyerek ve yüzerek, evdeki zamanımı da pilates topunun üstünde geçiriyordum. Artık evde benim koltuğum pilates topuydu. Havaların çok sıcak olması ve bazı geceler uyuyamamam dışında herşey tam hayal ettiğim gibi gidiyordu. Uyku sorunumu da kadife sesli ebemin kaydettiği derin gevşeme telkiniyle meditasyon yaparak çözüyordum. Bütün hamileliğim boyunca hem gevşemek hem de bebeğimle bağ kurmak için bu teknik çok işime yaradı. 

38. haftanın sonuna geldiğimizde neredeyse her gün ‘kızım bugün doğar mı acaba?’ diye aklımdan geçiriyor, nazlı kızımla sürekli konuşup, ona güven vermeye çalışıyordum. Bana güvenebilirdi, herkes, her şey hazırdı. Ben de ona güveniyordum. Ve bütün bu davetlerimin karşılıksız kalmayacağını anladığım o sabah geldi çattı. Her zamanki gibi gece uyumakta zorlanmıştım. Hem sıcaktan hem de sanki heyecandan. Hissetmişim demek ki... Bir yandan da doğum başlarsa bu uykusuzlukla yorgun düşer miyim acaba diye geçiriyordum içimden. Allah yardım ederdi, gücümü kuvvetimi verirdi elbet. Salondaki koltukla yatak arasında mekik dokurken en son yatakta uyuyakalmışım. Uyandım, koltuk bozulmasın diye koşarak salona geçtim ☺.  Bu arada saat 7 olmuş, uyurum belki diye umarak yattım tekrar; sonra hafif bir karın ağrısı hissettim, geçti gitti, bir süre sonra yine aynı ağrı ve birkaç kez daha… Ama dalga, kasılma (sancı) nasıl bir şey bilmediğim için ‘saçmalama bu olamaz herhalde bu sadece karın ağrısı regl ağrısı gibi’ diyordum kendi kendime. Filmlerdeki o kafamıza kazınan doğum sahnelerinden, anlatılan korkunç hikâyelerden sonra insan bu kadar minik bir ağrıyı adam yerine koyamıyor bir türlü. 

Sonra terden midir nedendir bilemedim bacaklarımın arası ve çamaşırım biraz ıslak gibi geldi. Bir peçete koydum anlamak için evet peçete yavaş yavaş ıslanıyordu. Yetmedi bir ped koydum. Ben hala inanamıyordum. Etraftan duyduğum ‘Suyum patladı’ ne kadar da abartılı bir ifadeymiş. Bu şekilde söylendiğinde yanardağ patlaması şiddetinde olacak, ortalığı sel alacak izlenimi uyandırıyor. Bu söylemlere göre su böyle nazikçe gelmezdi. Ali’yi uyandırdım. Bu arada saat 8.30 olmuştu. İkimizin de suratına aptal bir gülümseme yapıştı. Çok mutlu olacaktık ama ya değilse? Emin olmak için hemen doktorumuzu aradık. ‘Büyük olasılıkla doğum başlamış hastaneye gelin bir bakalım’ dedi. Ebemize de haber verdik. Artık ikimiz de doğumun başladığına inanmıştık içimizde havai fişekler patlıyordu, gözlerimizden belliydi. Öylesine hazırdık ki bu ana ikimizde de en ufak bir korku ve tedirginlik yoktu. Oğlum uyandı, öptüm kokladım, kahvaltı hazırladım hep o gülümsemeyle. Bu arada kasılmalar kendi kafasına göre takılıyordu. Belli aralıklarla gelip gidiyordu. Kızımın kurduğu ilk iletişimdi bu ‘Anne geliyorum, bana yol aç, yardım et’ diyordu. Kahvaltımızı ettikten sonra Ateş’i babaannesine bıraktık. Henüz ne Ateş’e ne bir başkasına bir şey söylemedik. Zaten yanımda sadece eşim ve ebem olsun istiyordum. Doğduktan sonra anne babalarda dahil herkese haber verip sürpriz yapacaktık. 

Rutin kontrole gittiğimizi söyleyerek çıktık evden. Doktorumuzun çalıştığı hastane eve çok yakındı. Ama biz doğum için başka bir hastane tercih etmiştik. 10 dakika içinde hastanede olduk. Saat 10 civarıydı. Sanırım doktor ameliyattaydı ve beklemeye başladık. Yaklaşık yarım saat bekledik. Bu sırada NST ye bağlandım ve yaşını almış bir ebe muayeneye geldi. ‘Hımm, sen sezaryanlıymışsın, zaten kasılmaların düzensiz, açılman da bir santim, suyun da gelmeye başlamış, yani zor doğurursun’ dedi. İki tokat atıp gitseydi daha iyiydi. Yüzümdeki gülümsemeyi aldı gitti. Allahtan yanımda Ali vardı da modumun bozulmasına izin vermedi. Zaten en başından beri biri de çıkıp ‘Aaa ne güzel ssvd yapacaksın!’ demedi. İnsanların gözlerinde hep o korkuyu, bilgisizliği, tedirginliği ve ‘Olmaz ama madem çok istiyorsun sen takıl biraz kendi çapında…’ bakışlarını gördüm. Ve bunu görmezden gelmeyi öğrenmiştim. Bana inanan iki kişi vardı yanımda en başından beri eşim ve ebem. Doktorum NST'yi inceledi, doğumun başladığını ve hastaneye doğru yola çıkmamız gerektiğini söyledi. Saat 12 civarında Zeytinburnu’ndan Fulya’ya doğru yola çıktık. Hafif bir trafik vardı. Hastaneye varmamız bir saat kadar sürdü. Artık ben de doğumun başladığını hissediyordum. Kasılmalar şiddetlenmeye başlamıştı ama kısa sürüyordu ve ben kasılmalar şiddetlendikçe daha da mutlu oluyordum. Bebeğimin yaklaştığını hissediyordum. Bir ara saate bakıp kasılmaların sıklığını takip edelim dedik Ali’yle ama çene çalmaktan beceremedik. Ertesi gün bu saatlerde kızımızın kucağımızda olacağını hayal ederek gittik hastaneye. Yolda bolca şakalaştık, güldük. Yol boyu kasılma geldiğinde oturmanın zor olduğunu anladım. Saat 1’e doğru hastaneye vardık. Odamız hazır değildi ve biraz beklememizi istediler. Artık odaya geçmek üstümü başımı değiştirip rahatlamak ve Ali’yle baş başa kalmak istiyordum. Kendi odamda olursam dalgalar geldiğinde pozisyon almak daha kolay olacaktı. Kasılmaları oturarak yada kalabalık bir ortamda ayakta bile olsam atlatmakta zorlanmaya başlamıştım. Çok geçmeden odaya geçtik. 

Doğum maceramızın bu kısmı hiç de hayal ettiğim gibi olmadı. Hastane prosedürlerine maruz kalmaya başladım. Üzerime çuval gibi bir şey giydirdiler. SSVD adayı olduğum için rutin kan tahlillerini aldılar, elime damar yolu açık kalsın diye kanül taktılar. Bir sürü sorular sordular falan filan. Neyse ki çabuk gittiler. Tam o sırada saat 1.30'da ebem geldi. Birini gördüğüme bu kadar sevineceğimi ve rahatlayacağımı hiç düşünemezdim. Kendisine nasıl bir anlam yüklediysem; onun gelmesiyle kendimi tamamen bırakmam, onunla çalıştığımız herşeyin aklıma gelmesi bir oldu. Bundan sonrası benim için hayal meyal… Arzu geldi, odanın kapısı kapandı ve o kapı tekrar açılana kadar başka bir dünyadaydım sanki yaşadığım bazı şeyleri hatırlamıyorum. Sanırım ‘doğumistan’ denen o yere gittim. Yani kendimi tamamen bıraktım. Sadece bıraktım. Dalgalar geldiğinde sadece nefes alıp inliyordum. Bu bana iyi geliyordu. Saat 3'te hastanenin ebesi muayene etmeye gelene kadar geçen 2.5 saat içerisinde kasılmalarım hiç aralıksız devam etmiş gibi hissediyordum. Çok yoğundu, çok yakındı hissediyordum. Hiç saate bakmamama rağmen 2 dakikada bir gelip 5 dakika kalıyormuş gibi hissediyordum, oysaki 5 dakikada bir gelip 2 dakika süren kasılmalarım varmış. Bu süre zarfında hatırladığım birkaç şey var ama detaylar yine yok. Arzu’ya asılıp kendimi tamamen yer çekimine bıraktığımı ve açıldığımı hissettiğimi hatırlıyorum. Bir de Ali’nin doğum tercihleri diye bir kâğıt vardı, orda doğumda yeme içme özgürlüğü gibi bir madde vardı, onu yanlış anlamış olacak ki marketten iki koca poşet dolusu yiyecek içeceği odaya taşırken ki komik halini hatırlıyorum. Ve sonra dalgaların en yoğun olduğu sırada Ali’nin burnumun ucuna uzattığı çubuk krakerleri ve onları ne kadar istemediğimi, ‘istemiyorum çek şunu burnumun dibinden’ diye kızdığımı hatırlıyorum. Saat 3'te hastanenin ebesi muayene etmeye geldiğinde dünyaya geri döndüm. Gönülsüzce muayene oldum. Söyledikleri soğuk duş etkisi yaratmıştı bende. ‘Açılma 3 cm’ dedi. ‘Neeee!!’ diye bağırdım. O an yapamayacağımı hissettim, olmuyordu, yorulmuştum, devam etmek istemiyordum. İşte o kritik anda birilerinin motivasyonumu geri getirmesi gerekiyordu. 3 cm beni bitirmişti. Oysa benim hissettiğim en az 7 cm di. Ama sanırım yanılan ben değilmişim. Arzu ‘hatırlarsan sana kadınların dayanamıyorum dedikten çok kısa bir süre sonra bebeklerine kavuştuklarını söylemiştim’ dedi. Ama ben o aşamaya çok erken geldiğimi, 3 cm de pes etmek üzere olduğumu düşünmüştüm. Arzu ‘sen cm lere takılma, çok iyi gidiyorsun, inan bana’ dedi ve birkaç yoga hareketiyle açılmayı hızlandırmaya çalıştık. Sonra nedendir bilinmez beni sancı odasına almaya karar verdiler ya da bana sordular tam olarak hatırlamıyorum. 

Odaya geçtik, artık kendimce uzatmaları oynuyordum, sırf Arzu gaz verdi diye biraz daha gayret ediyordum. Beni rahatlatmak için duşa sokmayı önerdi. İyi bir fikir gibi geldi. Bu sırada Ali market poşetlerini taşısam mı taşımasam mı diye düşünürken diğer odadan henüz gelememişti. Ben üstümdeki çuvalı çıkardım. Bir yandan da içimden ıkınmak geliyordu. Saat 3.30 olmuştu yani 3 cm şokunu yaşadıktan sonra sadece yarım saat geçmişti. Ara ara ıkınıyordum sanki, Arzu da farketti. ‘ Sen ıkınıyor musun’ dedi. Cevap veremedim. O an ne yaptığımın farkında değildim vücudum öyle istiyordu ve yapıyordum. Banyoya girdik. Arzu duşu ayarlamaya çalışıyordu, ben de gözüme tutunabileceğim bir yer kestirmeye çalışıyordum. Duşun içindeki demire tutundum tam da aradığım şeydi. Ikınmaya başladım. Arzu duşun hemen ısınmamasına mırıldanarak söyleniyordu. Ikınırken elimi bacaklarımın arasına attığımda bir şeye değdim. Kızımın kafası! Aynı anda Arzu da görmüş ‘ıkınma sakın küçük küçük nefes al’ dedi. Doğurmak üzereydim, hem de duşta! Güneş’im doğmak üzereydi. Dışarı Ali’ye seslendi. ‘Aliii, bebek geliyor’ diye. Ali de hemşirelere bebek geldi diye seslenmiş. Hemşireler de bebek doğdu anlamış. Katta bir panik yaşandı bütün hemşireler üstüme üşüştü. Sanki ilk defa duşta doğum yapan birini görüyorlarmış gibi... Ve herkes panik halinde ‘Sakın ıkınma!’ diyordu, oysa benim içimden çılgınca ıkınmak geliyordu. 

Hemen doğumhaneye aldılar. Doktoruma haber verdiler ama kendisi de yarım saat önceki 3 cm açıklığa göre hareket ettiği için hastaneye henüz gelmemişti. Yetişmesi de imkânsızdı. Hastanenin doktoru Selin Hanım belli ki koşarak gelmişti. Bir yanımda Ali saçımı okşuyor, diğer yanda Arzu benimle birlikte yönlendirmek için nefes alıyordu. Ikınmaları yavaşlatmak için bir ebe bacaklarımı kapatıyor ve bebek doğmasın diye kafasını tutuyordu. İki saniyede bir ıkınma sakın demeselerdi çoktan doğurmuş olacaktım. Ama kızımla Dr. Selin hanımı 10 dakika bekledik uslu uslu. Doktor ‘evet bebek gelmiş, şimdi güçlü bir şekilde ıkınmanı istiyorum’ dedi. Bende zaten 15 dakikadır en çok bunu istiyordum. Tek ıkınmamla kızım bacaklarımın arasından kaydı gitti. Doktor da dahil herkes bu kadar hızlı bir doğuma şahit oldukları için şoktaydılar. Kızımın ağlamasıyla hepimiz kendimize gelmiştik. İnanılmaz bir şeydi. Hemen kucağıma almıştım. Beraber ağlıyorduk kavuşmanın mutluluğuyla. Güneş’im doğmuştu. Ali’yle göz göze geldik, ağladık. Tekrar aşık olduk birbirimize. Güneş çok uzun yoldan gelmişti, çok acıkmıştı, 5 dakika içinde meme emmeye başladı. 18.08.2015’te, saat 15.40’ta, 38+6. haftada, 3.270 gr ağırlığında, 50cm boyunda doğmuş güzeller güzeli bir kızdı kollarımdaki. O sırada herkes kaybolmuştu sahneden. Sadece ben, Güneş ve Ali vardı aşk bulutunun içinde...

Herkese benimki gibi mutlu bir doğum dilerim!

Seçil Malçuk Yüceaktaş



26 Ocak 2016 Salı

Figen'in Normal Doğum Hikayesi

Merhaba BYBO,

Evlenip çocuklanmak fikri o kadar uzaktı ki hep; sevgilimle evlenme kararını pıt diye verebilmiştim ama çocuk yapma kararını almak 5 seneyi bulmuştu. Bir de biz hep zannettik ki, biz yapınca çocuk pattadanak olacak. Pek de öyle olmuyormuş meğer. 1 yıl sonunda neden olmuyorun cevabını ararken nurtopu gibi bir tiroid hastalığını kucağımda buluverdim. Teşhis, tedavi vs derken 6 ay daha geçti ve ben artık boşverip seyahat planları yaparken içime düşüvermiş tontik. 


O sevinçle seyahat planımı derhal bozmuş ve yepyeni bir yaşama koca bir adım atmıştım. Bir süre evvel ofis ortamında çalışmayı bırakmış, şehir dışına, orman içinde çok güzel bir eve taşınmıştık. Kızımız benim tamamen onunla ilgilenebileceğim ve şehirden, keşmekeşten uzakta olacağımız bir dönemi beklemiş belli ki. İyi ki beklemiş. Huzurlu, sakin, dingin geçirdim hamileliğimi. Fiziksel olarak zor, psikolojik olarak çok şahane bir hamilelikti benimki...


Bir arkadaşımın tavsiyesiyle doğum/hamilelik terapisi yapan bir psikolog ile tanıştım. Güçlükle hamile kalmış olmanın da etkisiyle bebeğimi kaybedeceğim kaygısı taşıyordum. Bu kaygıdan beni kurtarsın, en azından bir seans destek alayım diye başladığım süreç, hamileliğim boyunca devam eden bir doğuma ve anneliğe hazırlık terapisine dönüverdi. Annemin ananemden taşıdığı ve benim de ondan löp diye kaptığım arızalara sahiptim ve evet ben onları kızıma taşımak istemiyordum. Böylelikle hamilelik sürecim bir yandan gayet dingin, diğer yandan sorgulayan, soran, kurcalayan bir dönem oldu benim için. 


Psikoloğum aynı zamanda doğuma hazırlık kursu veriyordu, tatlı bir ebe ile birlikte yapıyorlardı bunu. 17. haftada eşimle birlikte katıldık bu kursa. Evet, normal doğum istiyordum hep. Annem ebeydi. Çocukluğumda yüzlerce doğum hikayesine tanık olmuştum. Annem bırakacak yer bulamadığı her sefer beni de götürürdü doğumlara. Başka başka evlerde başka başka insanların arasında ödevlerimi yapar, evlerindeki telaşı şaşkınlıkla izlerdim. Sonraları pek oralı olmamaya başladım. Doğum gayet normal bir şeydi benim için. Evde, ebeyle yapılan bir şeydi. Öyle normaldi ki gece uyandığımda salonda doğum yapıldığına bile şahit olmuştum kaç defa... Bazen köylerden son dakika gelirlerdi anneme, çabuk girin doğum başlamış derdi annem. Hemen oracıkta, yerde kuruverirlerdi düzeni. 


Benim kafamda doğum bu kadar doğal bir eylemken etrafımdaki sezaryen furyasının da farkındaydım. Makyajını, saçını başını yaptırarak doğuma girmek istediği için ya da sırf günü saati fiyakalı olsun diye sezaryenle bebeğini kucaklayan insanlara şahit oluyordum. Bunları biliyordum da normal doğum yapabilmek için kendimi hastanelerin, özellikle doktorların sezaryen ısrarından korumam gerektiğinin farkında değildim. Önceleri böyle bir kurs neden var ki diyordum, işte tam da bu yüzden varmış. Eskiden köylerde kasabalarda hizmet veren annem gibi ebeler artık yoktu. Hastanelerdeki ebelere kalmıştı iş. Onlar da bu sezaryen furyasından nasibini almıştı, çoğu yeni mezun ebenin doğru düzgün normal doğum tecrübesi bile yoktu. Bu sebeple Gözde ebeyle anlaştık. Doğum başladığı andan itibaren bizimle olacaktı. Doğum anına kadar takip edecek, son anda da doktoruma haber verecekti. Yaşasın, emin ellerdeydim. 


İlk iş doktoruma doğumumla ilgili taleplerimi iletmek oldu. Pek de normal doğumu destekleyeceğini düşünmediğim doktorum beni yanıltmadı. Kendisine buradan bir daha teşekkür etmek isterim çünkü dürüstçe cevapladı sorularımı. Beni kandırıp son dakika golüyle sezaryene alıverebilirdi de... "Ben normal doğum takibini yapamam Figen Hanım, öyle bi vaktim yok" dediğini duyunca en azından sezaryen bile olmak zorunda kalsam bebeğim kendi istediği zaman gelse, doğumu o başlatsa diyince "Bu da mümkün değil, benim herşeyim planlı olmak zorunda; diğer işlerimi organize edemem yoksa" dedi. Ben de eyvallahı çakıp 21. haftada benimle aynı kafada olduğunu duyduğum bir başka doktora geçtim. İlk doktorumun beni korkutup vazgeçirmek için normal doğumla ilgili saydığı saçmalıkları yazmaya değer bulmuyorum. Ama fütursuzluk bu boyutta şu an ülkemizde. Anlamaya çalışıyorum bir yandan, evet çok fazla hastaları var ve evet gece 8-10 saat doğum takip edip ertesi gün elli tane hasta muayene etmek zor. Ama yanlış zaten daha başta. Doktorun doğumda ne işi var? Doğum ebenin işi. Gelişmiş ülkelerin hemen hepsinde bu iş böyle ilerlemiyor mu? Doğum ebelerle yapılıyor. Doktor sorun olursa müdahale etmek için var. Bizde ebeler enjeksiyon yapsın, tansiyon ölçsün. İyice köreltin herkesi... Hep geriye mi gider bir ülkede herşey arkadaş? İyiye giden şeyler de görmek bu kadar mı zor olur bir ülkede? 


30. Hafta civarında dönüşünü yapmıştı bizim tontik. 37. Haftada yapılan -ki bu muayenenin gayet gereksiz olduğunu düşünüyorum- çatı muayenesinde 3 cm açıklığın olduğu, rahim ağzının da gayet ince olduğu ve bebeğimizin gelmesinin an meselesi olduğu söylenince öyle bir havaya girdik ki... 38. Haftanın sonuna doğru bir gün arabaya hastane çantasını, pilates topunu vs yükleyip, köpeğimizi komşuya emanet edip, filmlerdeki gibi dörtlüleri açarak hastaneye koşturmuşluğumuz ve bunların yalancı kasılmalar olduğunu, doğumumuza daha zaman olduğunu duyarak geri gelmişliğimiz bile var. Bu cm bilgileri gebeye söylenmemeli bence. Kaç cm ne olduğundan bize ne ki? O doktorun ve ebenin işi. Bak insan nasıl havaya giriyor. Özetle 37. Haftadan itibaren 3 hafta boyunca 3 cm açıklıkla dolandım durdum. Nişan gelmeye hep devam etti. Hiç okuduğum doğum hikayelerindeki gibi ilerlemiyordu benimki. 


39+6 da sabaha karşı 4'te bir tuhaflık hissederek uyandım. Kasılmalar bazen düzenli bazen düzensiz olarak hep vardı zaten son iki haftadır. Ama bu defaki değişikti. Tam olarak hissettiğim şey huzursuzluktu. Tuhaf bir şeyler oluyordu. Uyuyamadım. 6ya kadar direndim. Son zamanlarda sağa sola dönmekte zorlanınca iyice, eşim salonda uyumaya başlamıştı, ben etrafımı yastıklarla donatıyordum. Eşimin yanına indim sabah 6'da. Geliyor galiba dedim. İki haftadır aynı şeyi bin defa duyduğundan olsa gerek, pek ilgilenmedi. Karşısındaki koltuğa uzandım, gün doğumunu izledim. Huzur doldum. İyice uyku bastırınca uykuya dalmışım. 20 dakikacık. Uyandığım anda pıt diye bişey patladı sanki içimde. Ya da belki de o pıt uyandırdı, çok emin değilim. Bunu bazı doğum hikayelerinde okumuştum da bir anlam verememiştim. İşte şimdi de bana olmuştu. Bir şeyin içerde pıt diye patladığını duymuştum işte, ayağa kalkarsam suların akacağını biliyordum. Son iki haftadır sürekli "su ne kadar gelecekmiş şimdi, e ya koltuğa halıya gelirse" diye sorup duran titiz başak burcu kocamın tam gönlüne göre oldu; ayağa kalkıp tuvalete gittim ve evet sular indi aşağı. Ya suyum geldiyse de ben anlamadıysam diye sorup duruyordum ebemize, yok o öyle bir şey değil, anlarsın diyordu. Evet, suyun gelip de anlaşılmaması pek mümkün değilmiş. Saat 6:30du. Ebeyi aradım. 


Evimiz şehirden ve dolayısıyla hastaneden de çok uzakta olduğundan hemen yola çıkmamızı söyledi. Yakın olsak ebe bize gelecekti ve son ana kadar kasılmaları evde karşılayacaktık ancak bu, evimizin lokasyonundan dolayı mümkün olmadı. İki hafta önce tecrübe ettiğimiz gibi eşyaları arabaya tıkıştırıp, Çiko'yu komşuya emanet edip, bu defa pilates topunu da evde unutup yola koyulduk. Biz çıkana kadar ve şehre varana kadar sabah trafiği başlamıştı, nedense çok önemsemedim. Hiç acelem yoktu 12-13 dakikada bir kasılmalar geliyordu, dayanamayacağım bir sancı değildi. Hastaneye vardık, hemen odalardan birine yerleştirip NST cihazını getirdiler. Evet, kasılmalar 10 dakikada bir gelmeye başlamıştı. Kendi ebem gelene kadar kimsenin muayene etmesini istemiyordum, damar yolunun açılmasını da... Hastaneye doğum için giriş yaptığınız anda takıyorlar o iğneyi damarınıza. Direkt hastayım havası geliyor insana. Hasta değilim ki ben? Kızımı karşılamaya geldim. Bunları söylememe gerek kalmadı, Gözde ebenin geleceğini söyleyince hastane personeli, daha evvelki tecrübelerinden olsa gerek, NST'yi bağlamak dışında bana pek bulaşmadı. 


Ve sonunda gülüşüyle ortama güneşi doğuran, pozitif enerji yuvası ebemiz Gözde çıkıp gelmişti. Onu görünce bir rahatlık geldi, itiraf etmeliyim. Muayene sonunda biraz şaşkındık çünkü hala 3 cm. idi açıklık. E 3 haftadır zaten öyleydi. Sabah 6:30dan 10:30a kadar hiç mi açılma olmamıştı? Olsun, açılır dedik, kızımızın acelesi yok demekki; keyfimize baktık. Umut'un çıkınından çerezler, meyveler yemeye çalıştım ama yok, hiçbir şey yemek istemiyordum. Tatlı bir şey hele hiç. Aksi gibi herkes bana tatlı şeyler yedirmeye çalışıyordu. Evet, doğum için bana enerji lazımdı ama tatlı midemi bulandırıyordu. Hatta kaşık kaşık zorla yedirilen sutlaci 15 dk sonra çıkardım. Öyle olunca kestiler zorlamayı. 


Öğle saatlerinde doktorum aradı. Herşeyin kontrolü altında olduğunu, ebeyle irtibatta olduklarini, doğum zamanı yaklaştığında atlayıp geleceğini söyledi ve epidural isteyip istemediğimi sordu. Istemediğimi soyleyince vaaay dedi, kapadı telefonu. Ben artistlik olsun diye değil, gerçekten müdahalesiz doğal bir doğum olsun istediğimden ve evet epiduralden korktuğumdan istemiyordum. Takip eden saatler sancıları zaman zaman Umut'un kollarinda, zaman zaman annemin belime yaptığı masajla karşıladım. O anları şu an hatırlayınca şunu çok rahat soyleyebilirim ki doğum kasılmaları hiç dayanılmayacak bir şey değilmiş. Size doğum çok sancılı, ay böyle bir ağrı yok vs gibi şeyler söyleyen insanlara kulak asmayın. Herkesin ağrı eşiği farklı elbette ama her dalgadan sonra vücuda salgılanan o endorfinle dünyanın en mutlu, keyifli insanina dönüşüvermek müthiş güzel. Evet, benim doğumum icin zor bir doğumdu denebilir, buna rağmen o günü yeniden yaşamayı cok isterim. O gün benim kızımın doğum günü. Kavuştuğumuz, onu ilk defa kokladığım gün. Hayatımın en önemli günü. 


Doktorum akşam üzeri 5 gibi geldiginde ben artik uykusuzluktan, açlıktan, yorgunluktan bitap düşmüştüm. İlk muayenesini yapip da neredeyse 12 saat sonunda hala 3 cm oldugunu gorunce ipleri eline almaya karar vermis olacak ki "Figencim bu defa sormuyorum ve sana minik bir doz epidural yaptırıyorum çünkü en azindan 1 saat uyumanı istiyorum. Bu bitkin halinle doğum filan yapamayiz." dedi ve epidurali hazırlattı. Itiraz edemedim çünkü gerçekten uyumaya ve biraz enerji toplamaya ihtiyacım vardi. Epidural en korktuğum şeydi, belime o iğne yapıldıktan sonra ha minik bir doz ha kocaman bir doz ne farkederdi ki. Neyse, itiraz yok. Gittik paşa paşa aldık epiduralimizi. Hiç korkulacak bir şey değilmiş. Odaya geri geldigimizde az önceki perişan figen gitmis yerine bir çiçek gelmişti, çiçek. Odamın kapısını, ışığını kapattılar. Mis gibi bir uyku çektim. Uyandığım gibi hoop muayene, ve sonuç: sadece yarım santim daha açılma. "Bu neymiş arkadaş"lar, "ben böyle şey görmedim"ler, "ay neden böyle oldu"lar havada uçuşmaya başladı. Herkes hayret içindeydi. Annem binlerce doğuma girdiğini, bu kadar ağır ilerleyenine rastlamadığını, Gözde beni strese sokan bir şeyin olduğunu, doktorum su geleli 12 saat olduğu için riskli saatlere girdiğimizi söyleyip duruyordu ve sonunda doktorum suni sancı vereceğini soyledi. Ertesi gun tatile gideceğini bildiğim doktorumun suni sancıyla bir an önce işi bitireyim de evime gideyim diye uğraştığını düşündüm önce. Annem ise sonradan itiraf etti, meğer sürekli baskı yapıyormuş doktora. Su önce geldiği için müdahale edilsin artik diye. Benim dışımda herkesin acelesi vardi özetle. Bense özellikle epiduralden sonra doğum eyleminden iyice uzaklaşmıştım. 


Umut'un enfes playlistinden şarkılar dinleyip dans ediyorduk, kahkahalar havada uçuşuyordu ve ben dogum yapıyor olduğum gerceğinden uzaklaşmıştım. Bu yüzden doktordan bana 45 dakikacik vermesini istedim. Beni yalnız bırakmalarını, kızımla bağ kurup doğumuma odaklanabilmeyi istedim. Bana vereceği bu sürenin sonunda hala istediği açıklığa kavuşamamışsam alacaktım suni sancıyı. Kabul etti, ışığı söndürüp çıktılar odadan. Kızımla sonunda baş başa kalabilmiştim, onunla konuştum; hadi dedim Ezo'm, ha gayret, sen ne yapacağını biliyorsun, ben de sana yardım edicem hadi bitirelim şu işi... Ben oksitosin hormonumu geri çağırmaktayken kapım açıldı ve doktorum, ebem ve kocam girdiler içeri. 45 dk. geçmişti bile. Hemen muayene, ve sonuç: 1.5 cm daha açabilmişim. Bu nasıl iş? Suyum geleli 15 saat oluyor ve zaman geçtikçe bebeğimin içeride sıkıntıya düşme riski artıyor. Bu defa bana sormadan suni sancı getiriliyor. Bildiğiniz bir serum şişesi, içine sanıyorum bir şeyler enjekte ediyorlar. Sanıyorum çünkü gözümü açamıyorum dalgaları atlatmaya çalışırken. Doğum sancısı denen şey hiç bir şey. Asla dayanılamayacak bir sancı değil. Bu yüzden sancı demek bile garip geliyor. Kasılma olur, dalga olur ama suni sancının yanında solda sıfır kalır. Evet, suni sancı pek hoş bir şey değil ama iyi ki var. Yarım saat sonunda ebe muayene ediyor ve ağlamaya başlıyor. Tam açıklık! Canım Gözde'cim. Koca koca gözleri yaşla doluyor sevinçten. Herkes şaşkın. Hemen doğumhane hazırlansın, bir bayram havası. İşte Ezo geliyor sonunda, aferin sana annesi, sevgilim bak bizim dilediğimiz gibi geliyor Ezo... Bunlar hatırladığım havada uçuşan cümleler. Annem inanmıyor bu arada, kendisine sürekli "şaka yapmıyoruz, valla tam açık!" deniyor. Sevinçle doğumhaneye geçiyoruz. 

Bu koltuğa o gün 3-4 defa oturmuştum muayene için. Bu defa kızıma kavuşmak için yerleşiyorum. Herkes hem çok heyecanlı hem de çok sevinçli. Doktorum nasıl ıkınacağımı anlatıyor tane tane. Ve başlıyoruz! Umut başucumda, kulağıma durmadan fısıldıyor. Ha gayret sevgilim, bak kızımız geliyor, hem de dilediğimiz gibi geliyor. Umut'un neden sürekli "dilediğimiz gibi" dediğini sonradan anlıyorum. Meğer gece saat 12'ye sezaryen için ameliyathane hazırlanmış. Bunu doğumdan sonra öğreniyorum. Bir yağmur, fırtına esiyor gürlüyor ve 25 dk sonunda Ezo'm bir balık gibi kayıveriyor içimden. Göğsüme koyuyorlar hemen; sıcacık, mis kokuyor miss... minicik vücuduyla göğsümde kıvrılmış yatıyor; bugün hala o müthiş koku burnumda, o sıcaklık göğsümde. Biraz kendine gelince kafasını yukarı döndürüp boncuk boncuk gözleriyle bana bakıyor. İnanamıyorum göz göze olduğumuza. Öyle bakıyor ki dikkatle, "ben de seni merak ediyordum" diyor sanki. O bakışları hayatım boyunca unutmayacağıma eminim. Ne şahane bir duygu, ne müthiş bir an. Öncesindeki 16.5 saat sıkıntılıydı belki ama doğumhanede geçen o kısacık ıkınma ve bebeğime kavuşma anını bir daha bir daha yaşamak isterdim. Saat 12ye hazırlanan sezaryen masasına çıkmamıştım hiç, 5 dakikayla nanik yapmıştık kızımla.12ye 5 kala geldi dünyaya Ezo. 

Evet, müdahalesiz doğal bir doğum yapmayı hayal etmiştim hep. Gerekli olduğunda tıbbın olanaklarından elbette faydalanacağımı bilerek.. Şimdi diyorum ki, müdahaleler iyi ki var. Ezo şu an 2.5 aylık. Bana yapışık yaşıyor. Gak dedikçe emiyor, guk dedikçe emiyor. Biraz uzun sürdü kavuşmamız, acısını çıkarıyoruz şimdi. Ağız ağıza, göz göze, ten tene..tattığım en güzel, en acayip duygu. İsteyen herkese hamileliğin, doğumun en güzelini diliyorum buradan. 


Figen Usaklioglu



6 Ocak 2016 Çarşamba

Gebelik ve Emzirme Dönemlerinde Diş ve Dişeti Tedavileri

Merhaba BYBO, 

Uzun zamandır grupta sorulan sorulardan yola çıkarak gebelik ve emzirme döneminde diş ve dişeti tedavileriyle ilgili derli toplu bir yazı oluşturmak istedim. Biraz detaylı olacak ama yuvarlak cümlelerle geçmek yerine isimlere en azından bir aşinalık yaratmak daha faydalı olacak. Ağız içinde hormonal değişimlerden en çok etkilenen doku dişeti olduğundan ağırlıklı olarak dişeti problemlerinden bahsedeceğim ama tedavi zamanlamaları ve kullanılan anesteziklerle ilgili kısım tüm diş ve dişeti tedavileri için geçerli. 

Büyük çoğunluğumuzun bildiği gibi, gebelikte ve emzirme döneminde ilaçlar ancak beklenen fayda potansiyel riskten daha fazlaysa kullanılır (kâr-zarar dengesi). Lokal anesteziklerle veya anestezisiz yapılan diş tedavileri daha ileri enfeksiyon ve ilaç kullanımı riskini azalttığından terazinin kâr tarafına yerleşiyor. Periodontal enfeksiyon (dişeti enfeksiyonu) dişleri çevreleyen yumuşak ve sert dokularda meydana gelir. Esas etkeni diş fırçalama ve diş ipi/arayüz fırçalarıyla uzaklaştırılması mümkün olan bakteri plağıdır. Plağın zamanla kireçlenmiş hali de diştaşıdır. Plak temizlenmediğinde önce dişetinde şişlik, kızarıklık, kanama gibi belirtiler gösteren dişeti iltihabı oluşur. Çok kısa ve yüzeysel bir diş yüzeyi temizliği işlemiyle, hatta bazen sadece doğru fırçalama ile bu iltihabın tedavisi mümkündür. Tedavi yapılmazsa iltihap kemiğe ilerler ve dişlerin çevresinde kemik erimeleri başlar. Bu aşamada tedavi daha uzun ve detaylı yapılır. Devamında dişeti operasyonları da gerekebilir. Gebelik döneminde değişen hormon seviyelerinin etkisiyle aynı miktardaki bakteri plağına dişetinin verdiği iltihabî cevap şiddetlenir. Yani gebelik öncesi ciddi bir sorun yaratmayan miktardaki plak bile gebelikte şiddetli dişeti iltihabına neden olabilir, dişeti kanamaları ve şişlikler artabilir. Bazen dişetinin sınırlı bir bölgesinde büyüme görülebilir (pyojenik granüloma/hamilelik tümörü). Bunların tamamı tedavi edilebilir durumlardır. Bu tip sorunların yaşanmaması için gebelik öncesinde diş hekimi kontrolüne gidilmeli ve gerekli tedaviler yaptırılmalı. Ayrıca doğru ağız temizliğinin nasıl yapılacağını bilmek gebeliğe bağlı dişeti sorunlarının da önüne geçmeyi sağlar. 
Gebelikte yaşanan şiddetli periodontal enfeksiyonun gebelik diyabeti, erken doğum-düşük doğum ağırlığı ve pre-eklampsi oluşumuna katkı sağlayabileceği yönünde görüşler mevcut. Eğer gebelik öncesi diş-dişeti tedavileri yapılmadıysa gebelik sırasında da bir hekim kontrolüne gitmek ve ağız temizliği işlemleri hakkında bilgi almak –sonra da bunları uygulamak- mevcut problemleri ortadan kaldırmasa da azaltacaktır. Ayrıca gebelik sırasında diş hekimi muayenesi ile ağızda ortaya çıkabilecek sorunlar ve uygun tedavi zamanı belirlenebilir. Gebeliğin ilk trimesterı bebeğin organlarının gelişim evresi olduğundan diş tedavileri açısından riskli bir dönem. 2. trimesterda acil olan diş tedavileri yapılabilir. En güvenli zaman ise 14.-20. haftalar arası. Bu dönemde diş çekimi, kanal tedavisi, dolgu, diştaşı temizliği gibi işlemler yapılabilir. Hatta şiddetli, ağrılı pyojenik granülomaların cerrahi işlemi bile uygulanabilir. Bütün bu işlemler için diş hekiminin gebeliğin takibini yapan hekimle yazılı konsültasyon yapılması şarttır. Acil olmayan tedaviler, sonraki haftalarda da sorun yaşanmayacağı düşünülüyorsa ertelenir. 3. trimester ise yapılacak işleme veya stres seviyesine bağlı erken doğum riski taşıdığından riskli. Ayrıca koltuktaki oturuş şekli 3. trimester için uygun değil. Yani 1. ve 3. trimesterlar diş-dişeti tedavileri için uygun değil. Ancak, çok ağrılı, cok acil, tedavi edilmediğinde bebeğe zarar verebileceği düşünülen durumlar varsa ciddi bir hekim konsültasyonu sonrasında mümkün olan en az girişim uygulanarak tedavi yapılabilir. 

Diş tedavilerinde kullanılan lokal anestezik solusyonların içerisinde anestezik maddenin kendisi ve etkisini arttırmak amaçıyla belli konsantrasyonlarda eklenmiş adrenalin bulunur. Gebelik döneminde lokal anestezi ile tedavilerin yapılması gerekliyse, öncelikle lidokain ve prilokain içeren anestezikler, mümkünse adrenalin içermeyenler tercih edilmeli. Lidokainin formülü düşük konsantrasyonda olduğundan toplam dozun minimalde tutulması daha kolaydır. Eğer adrenalinli lokal anestezik kullanılacaksa da toplam 0.1 mg’a kadar adrenalinin gebelerde güvenli olduğu belirtiliyor. Bu da 1/100.000 oranında adrenalin içeren bir anestezik için 5 karpül, 1/200.000 oranında adrenalin içeren için 10 karpül demek oluyor. (Bu sayıların sadece adrenalin içeriği için geçerli olduğu unutulmasın, her lokal anestezik maddenin maksimum dozu farklıdır.) Yüksek doz adrenalin gebelerde hipotansiyona yol açtığından sakıncalıdır, ama lokal anesteziklerde kullanılan adrenalin bebeğe giden kan akımına anlamlı bir etki yapmayacak kadar az miktarda bulunuyor. 

Sezaryen sırasında 60-500 mg arası lidokain alan annelerin emzirdikleri bebeklerinde herhangi bir soruna yol açmadığı gözlenmiş. Diş tedavileri sırasında kullanılan bir karpül solüsyonda 40-80 mg lokal anestezik madde bulunur. Yani emzirme döneminde bebeklerin diş tedavileri sırasında kullanılan miktardan oldukça fazlasını tolere edebildiği belirtiliyor. Ayrıca düşük dozda tek seferlik uygulanan bir işlem olması da bu açıdan bir avantaj. Emzirme döneminde adrenalinli lokal anestezik kullanımında bir sakınca yok. Tedaviden hemen sonra bebek emzirilebilir. Lidokain ve prilokain dışında, aslında rutinde en çok kullanılan anestezik madde artikain. Emzirme döneminde artikain konusunda varılmış bir fikir birliği yok. Ama süte lidokain ve prilokainden daha fazla oranda geçtiği biliniyor. Bunların yanında 2011’de yayınlanmış bir çalışma supuratif (irinli/cerahatli) enfeksiyonlarda artikainin 4 yaş üzeri çocuklar ile gebe ve emziren kadınlarda ilk seçenek olduğunu belirtmiş. Dental anesteziye bağlı şiddetli yan etki oranı artikainde çok düşük. Yani artikain konusu henüz net değil. Bu konuya girmemin sebebi, artikain kullanımının zorunlu olduğu bir durum ortaya çıkarsa da bunun dünyanın sonu olmadığını ifade etmek. Röntgen konusuna gelince... 

Gebelikte mümkün olduğunca uzak durmakta fayda olmasına rağmen çok gerekli durumlarda belirlenen küçük bir bölgeden röngen alınması durumunda bebeğin aldığı radyasyon teratojeni k (bebeğe zarar veren) dozun çok altında. Panoramik ve tüm ağızdan alınan radyografilerin de güvenli olduğu söylenmekte, ancak gebelikte genel kontrol yerine şikayet bölgesine odaklanıldığından zaten bunlar gerekli olmuyor. Emzirme döneminde röntgen konusunda çok daha rahat olunabilir, gerektiği kadar röntgen çektirilebilir. Sonrasında sütün sağılıp dökülmesi için bir sebep bulunmuyor. 

Sinem Yıldız Çiftlikli

Referanslar: 
1. Donaldson M, Goodchild JH. Pregnancy, breast-feeding and drugs used in dentistry. J Am Dent Assoc 2012, 143(8):858-71. 
2. Haas D. An Update on local anesthetics in dentistry. J Can Dent Assoc 2002, 68(9):546-551. 
3. Nizharadze N, Mamaladze M, Chipashvili N, Vadachkoria D. Articaine - the best choice of local anesthetic in contemporary dentistry. Georgian Med News 2011, 190:15-23. 
4. Ortega D, Viviand X, Lorec AM, Gamerre M, Martin C, Bruguerolle B. Excretion of lidocaine and bupivacaine in breast milk following epidural anesthesia for cesarean delivery. Acta Anaesthesiol Scand 1999, 43(4):394-397. 
5. Giuliani M, Grossi GB, Pileri M, Lajolo C, Casparrini G. Could local anesthesia while breast-feeding be harmful to infants? J Pediatr Gastroenterol Nutr 2001, 32(2):142-144. 6. Suresh L, Radfar L. Pregnancy and lactation. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2004, 97(6):672-82.

Bebek Yapım Bakım Onarım

Bebek Yapım Bakım Onarım